🏮เปิดตำนานศรัทธา 200 ปี: ทำไม "กินเจภูเก็ต" ถึงกลายเป็นมรดกวัฒนธรรมระดับโลก?

เมื่อถึงวันขึ้น 1 ค่ำ เดือน 9 ตามปฏิทินจีนของทุกปี เสียงประทัดจะกึกก้องไปทั่วเกาะภูเก็ต พร้อมกับการปรากฏของ “ธงเจสีเหลือง” และผู้คนที่พร้อมใจกันสวม “ชุดขาว” เพื่อเข้าสู่ ประเพณีถือศีลกินผัก (เจี๊ยะฉ่าย) ซึ่งไม่เพียงแต่เป็นเทศกาลแสวงบุญของชาวไทยเชื้อสายจีน แต่ยังได้รับการกล่าวขานและเป็นที่สนใจของนักท่องเที่ยวจากทั่วทุกมุมโลก

📜 จุดเริ่มต้นจากคณะงิ้ว และโรคระบาดในเหมืองแร่ (พ.ศ. 2368)

ย้อนกลับไปในยุคที่ภูเก็ตเฟื่องฟูด้วยอุตสาหกรรมเหมืองแร่ดีบุก มีคณะงิ้วหรือคณะละครกวางตุ้งเดินทางมาจากประเทศจีนเพื่อทำการแสดงที่อำเภอกะทู้ แต่ในช่วงเวลานั้นเกิดไข้ป่า (ไข้มาลาเรีย) ระบาดหนัก ทำให้สมาชิกในคณะงิ้วเจ็บป่วยกันเป็นจำนวนมาก

สมาชิกคณะงิ้วจึงตระหนักได้ว่า พวกเขาละเลยการประกอบพิธีถือศีลกินผักเพื่อบวงสรวง “กิ้วอ๋องไต่เต่” (พระราชาธิราชทั้งเก้าพระองค์) ซึ่งเป็นพิธีกรรมที่เคยปฏิบัติเป็นประจำในประเทศจีน จึงได้ร่วมใจกันงดเว้นเนื้อสัตว์ ถือศีล และประกอบพิธีกรรมบวงสรวงขึ้น ผลปรากฏว่าโรคระบาดฉับพลันนั้นได้หายไปอย่างน่าอัศจรรย์ ชาวบ้านกะทู้จึงเกิดความศรัทธาและสืบทอดพิธีกรรมนี้เรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน

⛩️ พิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์ที่หาชมได้ยาก

ประเพณีถือศีลกินผักของภูเก็ตไม่ได้มีเพียงการละเว้นเนื้อสัตว์ แต่เต็มไปด้วยพิธีกรรมที่เปี่ยมด้วยศรัทธาและเอกลักษณ์เฉพาะตัว:

พิธียกเสาโก้เต้ง: เสาไผ่สูงประดับโคมไฟแดง 9 ดวง สัญลักษณ์ของการอัญเชิญองค์กิ้วอ๋องไต่เต่ลงมาประทับ และเป็นจุดเริ่มต้นของเทศกาลอย่างเป็นทางการ

พิธีอิ้วเก้ง (ขบวนแห่พระ): องค์เทพจะออกเยี่ยมเยียนประชาชนตามบ้านเรือนเพื่ออวยพรให้อยู่เย็นเป็นสุข โดยมี “ม้าทรง” ผู้เป็นร่างประทับทรมานตนเองเพื่อรับเคราะห์แทนผู้คน

พิธีโก้ยโห้ย (ลุยไฟ): การเดินเท้าเปล่าผ่านกองไฟเพื่อชำระล้างสิ่งชั่วร้ายและบาปกรรมออกจากร่างกาย

พิธีโก้ยห่าน (สะเดาะเคราะห์): ผู้ร่วมงานจะเดินข้ามสะพานพิธีเพื่อให้ร่างทรงประทับตราสีแดง (ต๊ะอิ่น) ไว้หลังเสื้อ เพื่อความเป็นสิริมงคล

💡 เกร็ดน่ารู้: 10 ข้อปฏิบัติสำหรับผู้ร่วมถือศีลกินผัก

ตามธรรมเนียมโบราณของชาวภูเก็ต ผู้ที่ต้องการถือศีลกินผักอย่างบริสุทธิ์ผุดผ่องจะปฏิบัติตามหลักดังนี้:

การชำระกายใจ: ชำระร่างกายให้สะอาด สวมชุดสีขาว และสำรวมกาย วาจา ใจ

การแยกสิ่งของ: แยกภาชนะและเครื่องครัวสำหรับการทำอาหารเจโดยเฉพาะ ไม่ปะปนกับผู้ไม่ได้กินเจ

งดเว้นสิ่งมึนเมาและอบายมุข: งดเนื้อสัตว์ แอลกอฮอล์ บุหรี่ และงดเว้นการมีเพศสัมพันธ์ตลอดช่วงเทศกาล

ผักกลิ่นฉุน 5 ชนิดที่ต้องละเว้น: กระเทียม, หัวหอม/ต้นหอม/หอมแดง, กุยช่าย, หลักเกียว (กระเทียมโทนจีน) และใบยาสูบ เพราะเชื่อว่าส่งผลกระทบต่อธาตุและอวัยวะภายใน

ข้อเว้นตามธรรมเนียม: ผู้ที่อยู่ระหว่างไว้ทุกข์ หญิงมีครรภ์ หรือหญิงที่มีประจำเดือน จะงดเข้าร่วมพิธีกรรมภายในอ๊าม (ศาลเจ้า) เพื่อรักษาความสะอาดบริสุทธิ์ของสถานที่

🌏 จากศรัทธาท้องถิ่น สู่อัตลักษณ์ระดับโลก

ปัจจุบัน ประเพณีถือศีลกินผักจังหวัดภูเก็ต ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็น มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ และยังคว้ารางวัลระดับนานาชาติอย่าง IFEA/Haas & Wilkerson Pinnacle Awards ทำให้เสน่ห์แห่งศรัทธา เสียงประทัด ควันธูป และอาหารเจรสเลิศ กลายเป็นจุดหมายปลายทางทางวัฒนธรรมที่ผู้คนทั่วโลกต้องมาสัมผัสด้วยตัวเองสักครั้งในชีวิต

Phuket Vegetarian Festival 2026 10–18 ตุลาคม 2569

ภูเก็ตไม่ได้มีดีแค่ทะเล แต่ยังมีเรื่องราวทางวัฒนธรรมที่น่าค้นหา